વિચારો.કોમ પર પ્રકાશિત થયેલ કલ્પેશ સોનીના લેખોનો સંગ્રહ, નવા સ્વરૂપે !

આઝાદી બાદના શરૂઆતના વર્ષોમાં સરદારપટેલ ગૃહપ્રધાન હતા ત્યારે તેઓના સેક્રેટરી તરીકે ડૉ.એચ.એમ.પટેલ હતા, જેઓ બાદમાં ભારતના નાણાપ્રધાન પણ બન્યા હતા. ડૉ.એચ.એમ.પટેલ દિલ્હીમાં હતા ત્યારે વલ્લભવિદ્યાનગરમાં યુનિવર્સિટી શરૂ કરવાની દરખાસ્ત લઈને માનનીય શ્રીભાઈલાલભાઈ પટેલ (ભાઈકાકા) દિલ્હી પહોંચેલા. ઈન્દિરા ગાંધીએ ભાઈકાકાને એક અણિયાળો પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો, કે “સો કિલોમીટરના અંતરે ગુજરાતમાં બે મોટી યુનિવર્સિટીઓ આવેલી છે (અમદાવાદમાં ગુજરાતયુનિવર્સિટી અને વડોદરામાં એમ.એસ.યુનિવર્સિટી) તો એ બે શહેરની વચ્ચે તમારે નવી યુનિવર્સિટી શા માટે શરૂ કરવી છે?” ત્યારે ચતુરાઈપૂર્વક ભાઈકાકાએ જવાબ આપ્યો હતો, કે “મેડમ, ગુજરાતયુનિ. ગુજરાતી માધ્યમમાં અને એમ.એસ.યુનિ. અંગ્રેજી માધ્યમમાં ચાલે છે, સરદારપટેલયુનિ.નું માધ્યમ હિન્દી રહેશે.” અને એ યુનિ.ને માન્યતા મળી ગઈ.

પછી તો સરદારપટેલના કહેવાથી દિલ્હી દરબારમાંથી નિવૃત્ત થઈને ડૉ.એચ.એમ.પટેલ યુનિવર્સિટીના સંચાલનના કાર્યમાં ભાઈકાકાને સાથ આપવા માટે કાયમ માટે વલ્લભવિદ્યાનગર આવીને વસ્યા. મિત્રો, આપને જાણીને નવાઈ લાગશે, કે ભારતના એક વખતના નાણાપ્રધાન એવા ડૉ.એચ.એમ.પટેલ વલ્લભવિદ્યાનગરની બરોની ચુંટણીમાં હારી ગયા હતા !!! તેઓને હરાવનાર પ્રતિસ્પર્ધી ઉમેદવાર કોણ હતો, જાણો છો? એક ચાની લારી ચલાવનારો !!! જૂથબંધી વિના આવું બનવું શક્ય નથી. અને વિદ્યાનગરના સ્થાનિક જૂથે ડૉ.એચ.એમ.પટેલની વિરુદ્ધમાં એક થઈને તેઓને હરાવ્યા હતા. યુનિવર્સિટીના સંચાલનમાં તેઓના ઉદારમતવાદી વિચારો સ્થાનિક લોકો પચાવી શક્યા ન હતા તેથી આવું બન્યું.

આજે પ્રાથમિક શાળામાં ભણાવવા માટે પી.ટી.સી.ની ડિગ્રી, માધ્યમિક માટે ગ્રેજ્યુએશન ઉપરાંત બી.એડ.ની ડિગ્રી, ઉચ્ચતર માધ્યમિક માટે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન ઉપરાંત બી.એડ.ની ડિગ્રી, કોલેજમાં ભણાવવા માટે માસ્ટર ડિગ્રી વત્તા નેટ/સ્લેટની પરીક્ષા પાસ ઉપરાંત પી.એચ.ડી.ની ડિગ્રી (ઈચ્છનીય કક્ષાએ), એજ્યુકેશન કોલેજમાં ભણાવવા માટે પોસ્ટગ્રેજ્યુએશન વત્તા એમ.એડ.ની ડિગ્રી અનિવાર્ય છે. એક સમયે એસ.એસ.સી. (ધો.10) પછી પી.ટી.સી.નું એક વર્ષ કર્યા બાદ પ્રાથમિક શાળામાં નોકરી મળી જતી હતી. હવે એચ.એસ.સી. (ધો.12) કર્યા બાદ બે વર્ષ પી.ટી.સી.ના કરવા પડે છે એટલે કે કુલ ત્રણ વર્ષ વધુ ભણવાનું. બી.એડ.ના પણ એક વર્ષ ને બદલે બે વર્ષ કરવાની વિચારણા ચાલે છે. દરેક હોદ્દાનું મહત્વ જુદું-જુદું અને પગારધોરણ પણ અલગ-અલગ. શાળામાં ભણાવવા માટે પી.ટી.સી. તેમજ એજ્યુકેશન કોલેજની ડિગ્રીઓ કેટલી બધી વ્યર્થ છે એ કોઈ શિક્ષકને સમજાવવાની જરૂર નથી. સહુ જાણે છે કે શિક્ષણની કોઈ પદ્ધતિ શાળાકીય શિક્ષણ કાર્યમાં અમલમાં મુકવામાં આવતી નથી અને એમ કરવું કોઈ રીતે વ્યવહારુ પણ નથી. શું કરી શકાય ?

કોઈ પણ શાળાકીય શિક્ષણ આપનારની એક માત્ર લાયકાત – “ફરજિયાત ગ્રેજ્યુએશન” કરી શકાય. પૂર્વ પ્રાથમિક, પ્રાથમિક, માધ્યમિક કે ઉચ્ચતર માધ્યમિક – કોઈ પણ કક્ષાએ પી.ટી.સી. કે અન્ય કોઈ એજ્યુકેશન કોલેજની ડિગ્રીની જરૂર જ નહિ. હા, કોલેજમાં ભણાવવા માટે માસ્ટર ડિગ્રી ફરજિયાત બનાવી શકાય. અને માસ્ટર ડિગ્રી માટે અધ્યાપન કરાવનાર અધ્યાપક પાસે પીએચ.ડી.ની ડિગ્રી વત્તા દસ વર્ષનો સ્નાતક કક્ષાએ અધ્યાપનનો અનુભવ અનિવાર્ય બનાવી શકાય.  પણ એક વાત નક્કી, સહુના પગારધોરણ એક જ, સહુના હોદ્દાનું મહત્વ એકસરખું. કોઈ પણ વિષય સાથે સ્નાતક થયેલો યુવાન પૂર્વ પ્રાથમિકથી શરૂ કરીને પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી ભણાવી શકે. માધ્યમિક તેમજ ઉચ્ચ્તર માધ્યમિક શિક્ષણમાં જે-તે વિષયનું અધ્યાપન કરાવનાર અધ્યાપક પાસે તે–તે વિષય સાથે સ્નાતકની ડિગ્રીને તેમજ સ્નાતક કક્ષાએ અધ્યાપન કરાવનાર અધ્યાપક પાસે તે-તે વિષય સાથે માસ્ટર ડિગ્રી અનિવાર્ય બનાવી શકાય.

 આ તો વાત થઈ શિક્ષક બનવા માગતા શિક્ષિતોની, જેને અન્ય ક્ષેત્રમાં જવું છે એ લોકો વિશે પણ વિચારી શકાય. જનમાનસને વ્યવસાયિક અભ્યાસક્રમોની અનિવાર્યતા સમજાવી જરૂરી છે. ગરીબ, નિમ્ન મધ્યમ પરિવારના બાળકો માટે પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કરીને વ્યવસાયલક્ષી અભ્યાસક્રમોમાં દાખલ થવું જરૂરી ગણાવું જોઈએ. અન્ય વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને માધ્યમિક શિક્ષણથી જ સ્પેશિયલાઈઝેશન મળી જવું જોઈએ. આર્ટ્સ તેમજ કોમર્સ કોલેજીસમાં બિનજરૂરી વિષ્યો ભણાવાતા નથી પરંતુ જેને મેડીકલ ક્ષેત્રે જવું છે એને ફિઝિક્સ કે મેથ્સ ભણાવવા નહિ ને એંજિનિયરિંગમાં જનારને બાયોલોજી ભણાવવું નહિ. આઈ.ટી.માં કે મેનેજમેંટમાં જવા માગતા હોય એને પણ માધ્યમિક કક્ષાએ ખાસ લાઈન મળી જવી જોઈએ. આ રીતે થોડું વિચારાય તો બાળકોના વર્ષો બરબાદ થાય છે એમાંથી બચી શકાય.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: